Categoriearchief: familie stamboom

Huisaltaar in Sepanjang

In het voorouderlijk huis van pa Hong in Sepanjang stond het huisaltaar. Wij, kinderen, hebben het allemaal nog kunnen zien. Bing heeft zich als zoon van pa Hong nog gepresenteerd aan de goden. Voor ons, de dochters, was dat niet nodig.

Bing, zoon van pa Hong begin 80er jaren bij zijn eerste bezoek.
De laatste keer het huisaltaar in vol ornaat, 20 aug 2019.
De laatste keer dat Engtiong, onze neef, nog leefde

Ira, de vrouw van Andy, gaf op mijn verzoek toelichting.
Ik: ‘Is it allowed to eat the food after the celebration?’
Ira:’yes, we eat and party after prayer😁’
Ik: ‘What is the red drink?’
Ira: ‘it should be red wine, but my mom did not drink wine so it was replaced by red coke or fanta 😁✌🏻’

Op 7 december 2019 is onze neef Engtiong/Tiong (tweede zoon van de oudste broer van pa Hong) gestorven. Hij woonde in het voorouderlijk huis en hield de oude tradities in ere. De tijden zijn veranderd. De twee zonen van Engtiong/Tiong zetten deze tradities niet voort. Andy, die naast het ouderlijk huis woont met Ira, heeft het veel te druk met werk en gezin en Robert, de jongste zoon, woont in Jakarta en is daardoor ook weinig in het voorouderlijk huis.

Sinds kort is het huisaltaar ontmanteld. Dat hoorde ik toevallig van onze neef Enghwa, de oudere broer van Engtiong. Enghwa woont in Nederland. Op mijn verzoek vertelt onze nicht Lian in Soerabaya hoe dat is gegaan. Lian spreekt, zoals ik al vaker vermeldde, geweldig goed Nederlands. Een overblijfsel uit haar lagere schooltijd. Dit is wat zij erover zegt op 30 mei 2021.

‘Nu Tiong er niet meer is, is er niemand die gaat bidden Andy komt laat thuis Robert zit in Jakarta. Toen wordt er maar besloten om het altaar te sluiten. Heb met engtiong gesproken, hij akkoord en hier ook akkoord. Toen heb ik met een spiritualis (suhu Aliang, op 6 april overleden, voegde Lian er later aan toe) gesproken en ik weet dat het moet gebeuren voor chinees nieuwjaar want 7 dagen voor nieuwjaar gaan al de chinese goden en godinnen naar de hemel om ons doen en laten aan God te rapporteren.
Er word een laatste diner gegeven en gebeden. Het ritueel heeft een uur geduurd en zo alles in een rode zak gedaan en de volgende ochtend met de boot naar Madura in zee gedaan met bloemen en zo . De altaartafel is nog thuis, gesloten.’

Uit het relaas van Lian wordt duidelijk dat het altaar in januari 2021 zal zijn ontmanteld, voor Chinees Nieuwjaar, dat dit jaar op 12 februari viel.

Een verdere toelichting van Lian op mijn vraag over het geloof:

‘Dat is het geloof van vroeger toen we klein waren weten we al 7 dagen voor chinees nieuwjaar moet alles schoongemaakt worden. Dat doet onze overgrootmoeder; de as wordt gezeefd en de bak met brons weer mooi wit, t lijkt wel van zilver. De 1e vieren we nieuwjaar en de 4e komen de goden terug op aarde.’

volgens mij heeft Lian het over deze ‘bak’.

Burgerlijke stand huwelijk

In het vorige bericht stond een afschrift van de burgerlijke stand Limburg van het huwelijk van pa Hong en ma Ans.

Lanny vroeg naar aanleiding daarvan of er meer bekend was over de familie Sian. Toen ging mij pas een lichtje branden dat ik door Enghwa verder heb laten oplichten. En wat blijkt: de naam van onze oma klopt niet!

De moeder van de bruidegom wordt hier als Sian Nio Theodora geschreven. De burgerlijke stand had wel door (is dat zo?) dat Chinezen drie namen hebben. Een familienaam, een generatienaam (hoeft niet voor meisjes) en een eigen naam. So far so good. De vader van oma was The Yang What. De familienaam is dus The. Er had dus moeten staan: moeder van de bruidegom: Sian Nio The (Nederlandse volgorde: voornamen, achternaam zoals bij alle andere genoemden). Theodora was misschien haar roepnaam (denkt Enghwa). Maar eigenlijk is haar voornaam Sian, want Nio betekent: meisje. Veel vrouwen hebben Nio in hun naam. Dank aan onze nicht: Go Lian Nio. Zij heeft Lian.
Kortom een zooitje hebben ze ervan gemaakt bij de BS. Zoals het er nu staat is Theodora haar achternaam. Nou dat is iig fout.

Nou ja, pater Pik kan rustig verder hemelen, want ze zijn iig wel voor de kerk getrouwd met dispensatie*.

*’Bij rooms-katholieke huwelijken komt het regelmatig voor dat een huwelijk met dispensatie is gesloten. Een dispensatie is een vrijstelling van een gebod, voorschrift of wetsbepaling voor een bijzonder geval, dus een toelating om iets te doen dat normaal niet had gemogen, of om iets niet te doen dat normaal had gemoeten‘. Bij pa Hong en ma Ans speelde de tijd een rol. Niet met het Rode Kruis op stap zonder te zijn getrouwd.

Tan Eng Tiong

Tan Eng Tiong 27 augustsu 1942 – 8 december 2019

Onze neef Eng Tiong (Irwan Wibisono) is op 8 december 2019 overleden in Surabaya. Hij was de jongere broer van Eng Hwa en de tweede zoon van oom Liong, de oudste broer van pa Hong.

Eng Tiong wist nog zoveel verhalen over vroeger te vertellen, over de familie-geschiedenis en dingen die wij niet wisten over het ouderlijk huis in Sepanjang. Hij wist bij ons bezoek in 2014 zelfs nog een boek tevoorschijn te halen van pa Hong over fotografie: het handboek der practische fotografie, met nog een paar oude foto’s erin. Achtergelaten door pa Hong toen hij in 1927 naar Nederland vertrok.

Wij, de kinderen van pa Hong, zijn zo blij dat de contacten in de zeventiger jaren met de familie in Indonesia zijn hersteld. Het is Eng Hwa geweest die hiertoe het initiatief heeft genomen toen hij naar Nederland was gekomen. Sindsdien hebben wij regelmatig de familie bezocht. Bing spant de kroon, ook door het werk dat hij heeft opgezet in Yogya. Hij komt sinds 1999 een- tot tweemaal per jaar bij de familie in Surabaya en Sepanjang. Hij is ook de laatste die Eng Tiong in goeden doen heeft gezien. Afgelopen oktober heeft Eng Tiong hem nog naar het vliegveld gebracht samen met zijn oudste zoon Andy.

Ing Bing, Eng Tiong en Andy
v li af: Jonathan, Ing Bing, Eng Tiong, Andrew, Kiat, Lian, Andy

Wij hebben zoveel mooie herinneringen aan Eng Tiong. Onze bezoeken worden gekenmerkt door de ongelooflijke gastvrijheid van de familie en het gevoel voor ons om thuis te komen. Het voelt in het ouderlijk huis van Pa Hong door alle verhalen die hij ons vroeger heeft verteld zelfs voor ons heel erg vertrouwd aan. We hopen nog vaak in Indonesië te komen en de familie te bezoeken. Het zal echter zonder Eng Tiong nooit meer hetzelfde zijn.

Sterkte Kiat, Andy, Ira, Robert, Wenny, Andrew, Jonathan and Lian bij het dragen van dit grote verlies.

zoektocht voorouders pa Hong

Al heb ik begrepen dat het nagenoeg onmogelijk is om verder iets te weten te komen over onze Chinese voorouders nu er geen graven meer zijn, toch probeer ik het af en toe nog eens. Maar ook nu: helaas. Ik had Huihan Lie, de zoon van Jaoke Lie die weer de zoon van een studiegenoot van pa Hong is, nog gevraagd of we via het karakter van onze naam iets verder zouden kunnen komen. Dit is zijn antwoord:

Sorry, ik ga net door mijn (veel te lange) email actie lijst en zie dat ik je helemaal niet had geantwoord! Ja, had al aangenomen dat jouw tan het karakter 陈 was (“Chen” in mandarijn). Helaas is dit de meest voorkomende achternaam in zuid China (vooal zuidelijk Fujian, waar we allemaal vandaan komen). Met zo’n populaire achternaam heb je toch op zijn minst een plaatsnaam nodig die lager is dan “county”, dit betekent de naam v/e “town” of “village.” Als je dat hebt dan kunnen we inderdaad met lokale overheden en historici contact opnemen om te checken waar, binnen die “town” de Tan gemeenschappen zijn…

Huihan  is de eigenaar van een bloeiend bedrijf dat onderzoek doet naar Chinese roots. Heel interessant om eens op zijn site rond te dwalen. En als hij zoiets zegt, dan is dat zo.

Oom Tik

De jongste broer van pa Hong. Ze scheelden ruim een jaar in leeftijd. Pa Hong vertelde altijd met veel plezier over de stoute streken van oom Tik. Deze twee broers trokken veel met elkaar op. Hun oudste broer: oom Liong was een onbereikbare grote, sterke broer.

Jarenlang was er geen contact tussen de familie in Indonesia en ons hier in Nederland. Tot Enghwa en Flora (zijn eerste vrouw die later is overleden) in juni 1974 voorgoed naar Nederland kwam. Door hem werden de rimpels in de relatie tussen de families glad gestreken. Van Enghwa kreeg ik het postadres van oom Tik en vanaf dat moment heb ik met hem gecorrespondeerd tot hij overleed.

In 1978 gingen Lanny en ik samen naar Indonesia. Een bezoek aan de familie in Sepanjang hoorde daar natuurlijk bij. Wij hadden daar eigenlijk geen verwachtingen van. Wij kenden ze helemaal niet. Het werd een feest van herkenning. Zoveel trekken van pa Hong zagen we terug in zijn zussen en broers. Met name oom Tik. Hij leek zo sterk op pa Hong in het soort grappen die hij maakte, wat hij lekker vond, de dingen die hij deed (klagen over de muisjes en tegelijkertijd ook stukjes kaas voor ze neerleggen bijvoorbeeld). Hij woonde in Semarang (Jalan Kepodang 49) in een ruimte achter zijn bureau. Hij was baas van Lau Tjien in Semarang, denken wij. Wij logeerden ook in diezelfde ruimte. We bleven er een paar dagen, waarin we gefêteerd werden door de hele familie. En met name toen we oom Tik achter lieten, was het net alsof we onze vader daar achter lieten. Met een grote brok in mijn keel namen we afscheid. Zo vreselijk jammer dat hij zo ver weg woonde. Ik ben nog maar een keer terug geweest naar hem, samen met Frans. Weer dezelfde hartelijkheid en herkenning. In de jaren daarna wilde ik graag nog eens hem zien, maar hij was ondertussen met pensioen en verhuisd naar Surabaya en schreef: ‘als jij weer naar Indonesia komt, moet je maar langsgaan’. Hij wilde ons niet meer zien, nu zijn zelfstandige tijd voorbij was.

Bing en oom Tik, 1979
Anki en oom Tik 1978

Jaaaaa, dat heb ik ook nog, een foto met oom Tik, van een jaar eerder. We gingen met hem naar de vogeltjesmarkt omdat Lanny zo’n kooi mee naar huis wilde nemen.

zoon pa Hong naar Indonesia

In 1979, een jaar nadat Lanny en Anki voor het eerst kennis hadden gemaakt met de familie in Indonesië, ging Bing kennis maken. Dat was meteen een hele happening: eerste kennismaking met de zoon van Kian Hong.
Bing heeft als ‘zoon van’ bij het huisaltaar in het voorouderlijk huis met wierookstokjes zich gepresenteerd aan de voorvaderen. Een eer die zijn zussen het jaar daarvoor niet te beurt was gevallen.

De foto’s zijn afkomstig uit een foto album in Indonesia.

Bing begroet zijn voorvaderen
Bing, zoon van pa Hong

voorvaderlijke tempel in Guangzhou

Dankzij Xi, de vrouw van onze neef Enghwa weten we dat in de plaats Guangzhou (in het westen beter bekend als Kanton) een voorvaderlijke tempel staat van onze familielijn. De Tan/Chen/Chan temple. Volgens Xi komt ons karakter Tan komt overeen met het Chen/Chan van de tempel. Een van onze voorvaderen (dus niet de stamvader) heeft de tempel laten bouwen. Guangzhou is de hoofdstad van de provincie Guangdong en heeft bijna 14 miljoen inwoners. Toch even iets anders dan het dorp Shan Hou van Fiona Tan.

‘Onze’ tempel is een toeristische attractie. Er zijn ook veel filmpjes te vinden op internet. Ik heb er eentje van Costitravel uit 2014 uit gekozen die laat zien hoe de tempel eruit ziet.

Hier volgt een deel van de beschrijving van de tempel:
‘In deze herdenkingstempel brachten vroeger leden van de Chen-clan offers aan hun voorvaderen en hielden zij clan activiteiten. In het klassieke China waren voorvaderen en afstammelingen op elkaar aangewezen: de deugdzaamheid van een vroegere generatie leverde voorbeelden en een goede reputatie voor latere generaties. De voorvaderen moesten in ere worden gehouden. Vooral in Zuid-China was het gebruikelijk om stenen tabletten, met daarin gegraveerd de namen van gerespecteerde clanleden gegraveerd, op altaren in een tempel te plaatsen. Bij speciale gelegenheden en festivals werden herdenkingsceremonieën gehouden. De tempel van de Chen-clan diende ook als school voor jonge clanleden. De tempel is gebouwd tussen 1890-1895 met fondsen van de clan. met het verval van de Chen [??: at] werd de tempel verwaarloosd totdat de regering in 1958 een grote som geld uittrok voor renovatie. Tijdens de Culturele Revolutie heeft het leger hier zijn bivak opgeslagen, als gevolg waarvan de tempel weinig te lijden heeft gehad van deze periode. …De tempel is gebouwd in de traditionele  stijl rond een binnenplaats en is een prachtig voorbeeld van laat 19e eeuwse architectuur. Hert complex beslaat een gebied van 10.000 m2 en bestaat uit negen zalen en zes binnenplaatsen die door drie gangen met elkaar verbonden zijn. De belangrijkste gebouwen liggen langs een centrale as en omvatten de toegangspoort, een scherm direct achter de poort om kwade geesten te weren en een hoofdzaal waarvoor zich een terras bevindt. Aan beide zijden van deze zaal zijn gangen die naar de zijkanten leiden. Hierdoor lijken de binnenplaatsen groot en creëren zij een gevoel van ruimte. Alle gebouwen zijn gesierd met kunstzinnig gegraveerde stenen, kleisculpturen en ijzerwerk. Vooral de figuren op de geglazuurde daktegelranden zijn fraai. ‘ 
uit: China: handboek voor reizigers van Harry Floor en Kees van Galen, 1990:179.

Guang Zhou

Wat weten wij toch verschrikkelijk weinig over onze Chinese achtergrond. De namen van plaatsen lijken in onze ogen erg veel op elkaar.

Shan Hou, Guang Zhou. Ik dacht dat het alleen een andere schrijfwijze was. En dat Fiona Tan’s voorouderlijk dorp ook ons dorp wellicht was. Steve Haryono boorde deze hoop eigenlijk al de grond in. Ik had beter moeten weten, want Xi (echtgenote van) en neef EngHwa zijn in Guang Zhou geweest en niet in Shan Hou wat ik eerst dacht of wat ik hoopte, Xi heeft ook de boeken ingezien en zij zegt dat het karakter van de familie Tan klopt met dat van ons. Zij heeft toentertijd geen foto’s gemaakt.

Guang Zhou op de kaart van China

Guang Zhou ligt in de provincie Guangdong, 1991

Fujian ligt  ten noorden hiervan. Wij dachten dat onze voorvader daar vandaan kwam, omdat de meeste Chinezen toentertijd daarvandaan naar Indië kwamen. Dat staat ook op de pagina Leven in Indië. Tsja, zullen we het ooit weten?

Een ding is wel duidelijk: het dorp van Fiona Tan is niet ‘ons’ dorp. Dat misverstand/die hoop is voorbij.

Shan Hou

Dit gaat over een  stukje uit de documentaire van Fiona Tan: ‘dat u in interessante tijden moge leven’, 1979. Zij komt in haar zoektocht naar haar ‘roots’ terecht in Shan Hou, een Chinees dorp waar al eeuwen lang de familie Tan vandaan komt. Tan is een nogal veel voorkomende naam, dus mijn vraag is en blijft: komen onze voorvaderen daar vandaan.  De documentaire van Fiona Tan is het enige dat wij nu hebben.

In een interview uit 1999 zegt Fiona Tan hier zelf over:
‘Het merendeel van haar naamgenoten (Tan) woont in Shan Hou, letterlijk: ‘Achter de Berg’, in de binnenlanden van Zuid China. Daar staat een vierhonderd jaar oude tempel, gewijd aan de Tan’s. Iedereen in Shan Hou heet Tan, maar Fiona lijkt niet op hen en heeft trouwens ook een tolk nodig om zich verstaanbaar te maken. De ontvangst in dit oord van verre voorouders, vastgelegd in de documentaire Dat u in interessante tijden moge leven, is het hoogtepunt van haar zoektocht naar het wezen van Chinezen in den vreemde: mensen zoals zij. Tan is het kind van een Chinees-Indonesische vader en een Schots-Australische moeder. In Shan Hou wordt ze als verloren dochter omarmd. Wijze mannen openen een imposant boek en leggen hun stamboom uit – eeuwen in karakters geschilderd.’
(Uit: mijn tong is niet mijn beste vriend over Fiona Tan, geschreven door Wilma Sütö, Vk 15 april 1999)

Over de auteursrechten van de documentaire. Ik heb in het verleden en ook nu weer geprobeerd contact te krijgen met Fiona Tan, maar zij heeft mij nooit geantwoord. Ik ga er maar van uit dat zij geen bezwaar heeft tegen het tonen van een heel klein stukje uit haar documentaire van anderhalf uur die een paar jaar geleden is uitgezonden door de VPRO. Hopelijk is daar nog een link te vinden naar de gehele documentaire. Overigens wordt ook op You Tube geen enkele verwijzing naar auteursrechten gemaakt bij dit kleine stukje.

Hier dan het stuk over Shan Hou (4 minuten)

Nou heb ik Steve Haryono gevraagd wat hij ervan vindt. En dit is wat hij als deskundige zegt:
‘Moeilijk te zeggen. Zo veel Tan, en zo veel Tan’s dorpen ook. Dus het is zeker niet vast dat het jouw Tan is’.

Hiermee boort hij wel weer alle hoop dat we een stap verder zouden zijn gekomen, de grond in…

Maar we geven niet op
Nou heeft Bing gelukkig nog een vriend die het karakter van Tan in moderne typeletters kan schrijven. Zouden we hier niet verder mee kunnen komen?